Kanun icrasının erken dönem isimleri, mandal sisteminin henüz yaygınlaşmadığı ya da yeni yerleştiği yıllarda çalmıştır. Kanûnî Hacı Ârif Bey, Kanûnî Ömer Efendi ve Âmâ Nâzım Bey gibi isimler bu kuşağa aittir. O dönemde perde farkları büyük ölçüde elle çözülüyordu; tel üzerine uygulanan baskı sesi geçici olarak yükseltiyordu.
Bu yöntemin iki sonucu vardı. Birincisi, uzun cümlelerde perde tutmuyordu.
İkincisi, icracı belirli makamlarda uzmanlaşıyordu; her makamı aynı rahatlıkla çalmak mümkün değildi.
Mandal sistemi bu iki sınırı da kaldırdı. Perde sabitlendi, makam alanı genişledi.
Erken dönemi bilmek bugünkü öğrenci için şu işe yarar: mandalın neden var olduğunu ve neyi çözdüğünü anlamak. Bu bilgi olmadan mandal, gereksiz bir ayrıntı gibi görünür; bilgiyle birlikte çalgının merkezî parçası hâline gelir. Erken dönem icracılarının bir başka özelliği bestecilikle icrayı birlikte yürütmeleridir. Bu ikilik, repertuvarın çalgının imkânlarına göre biçimlenmesini sağlamıştır.
Bugün çalınan birçok saz eseri, bu dönemin icracı-besteci geleneğinden kalmıştır. Derslerimizde mandal çalışmasının başında erken dönem uygulaması kısaca anlatılır.